مبارزه با مجازات اعدام، به‌ویژه زمانی که دولت‌ها در شرایط جنگی یا بحران‌های داخلی به بهانه «امنیت ملی» یا «خیانت» از آن استفاده می‌کنند، یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های دفاع از حق حیات متهمین میباشد. در زمان جنگ، دولت‌ها معمولاً با سوءاستفاده از فضای احساسی ضد جنگ که باعث تخریب و کشتار دسته جمعی غیر نظامیان میشود، افکار عمومی را برای صدور و اجرای شتاب‌زده این احکام همراه می‌کنند.

سازمان ملل متحد در ماه مارس تجارت برده را «سنگین‌ترین جنایت علیه بشریت» ارزیابی کرد. اکنون کشورهای آسیب‌دیده خواستار عذرخواهی رسمی و پرداخت غرامت شده‌اند.
کشورهای آفریقایی و حوزه کارائیب از کشورهایی که از تجارت برده در اقیانوس اطلس سود برده‌اند، خواستار عذرخواهی رسمی، بخشودگی بدهی‌ها و پرداخت غرامت مالی شده‌اند.

ولادیمیر پوتین، بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ دیگر حتی ادعا نمی‌کنند که حقوق بین‌الملل را نقض نمی‌کنند. ما از مرحله انکار عبور کرده‌ایم. اکنون وارد دوران تازه‌ای می‌شویم که در آن برخی از مهم‌ترین صاحبان قدرت در برابر بقیه جهان می‌ایستند و می‌گویند: «من پادشاهم و قانون شامل حال من نمی‌شود.»
ما هشتاد سال زمان صرف کردیم تا چیزی را بنا کنیم که البته اذعان می‌کنم بسیار ناقص است، اما هدف آن درست بود. آنچه اکنون شاهدش هستیم، یک چرخش معکوس است. به نظر می‌رسد اکنون این طرز فکر حاکم شده که: «نظام چندجانبه در خدمت منافع ما نیست، پس آن را به بستر مرگ می‌فرستیم.»

وزیر دفاع ایالات متحده، پتر هگست، با اظهاراتی جنجال‌برانگیز درباره زندانیان گوانتانامو واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته است. او خواستار اعدام همه زندانیان این بازداشتگاه شده است؛ حتی با وجود آن‌که بسیاری از آنان هرگز محکوم نشده‌اند.
پایگاه نظامی آمریکا در خلیج گوانتانامو در ساحل جنوب شرقی کوبا قرار دارد. این منطقه از سال ۱۹۰۳ بر اساس یک قرارداد اجاره مناقشه‌برانگیز تحت کنترل آمریکا بوده است. پس از پیروزی انقلاب کوبا به رهبری فیدل کاسترو در سال ۱۹۵۹، دولت کوبا این قرارداد نامحدود را نامعتبر دانست، اما تاکنون نتوانسته است نیروهای آمریکایی را وادار به خروج کند.

شبی که صدای رگبار در پشت دیوار بند ما بر زندگی پرهیاهوی بند گرد مرگ پاشیدند، نرگس و من دستهای یکدیگر را گرفتیم و تک تیرهای بعدِ رگبار را شمردیم. خشونت آن جنایت پیوندی را بین ما برقرار کرد متفاوت با همه آن دیگری ها. شاید یک نوع همدستی ناشی از تجربه ای که می دانستیم گذشته را از ما گرفت و آینده ای مبهم پیش روی مان قرار داده است؛ و شاید شرمی ناگفته از زنده ماندن خود و بار سنگین شاهد بودن که می دانستیم هرگز رهایمان نخوهد کرد.

در این میزگرد، حسن حسام، فریبا ثابت، حسین دولت‌آبادی و شهاب برهان – نویسندگان، شاعران و روشنفکران معاصر ایران – از زاویه‌ای ادبی، تاریخی و سیاسی به مسئله‌ی مجازات اعدام می‌پردازند. این گفت‌وگو روایتی است از تناقض میان دفاع از جان انسان و «قتل قانونمند» او توسط دولت. با استناد به آرای ویکتور هوگو، کارل مارکس، قرآن و تجربه‌ی زیسته در ایران امروز، این میزگرد تلاش می‌کند پرسش بی‌پاسخ را دوباره مطرح کند: آیا می‌توان با کشتن، خشونت را ریشه‌کن کرد؟ ۱۵ سال بعد، هنوز کسی پاسخ را نمی‌داند – یا نمی‌خواهد بداند.